T24 Haber Merkezi
Cumhurbaşkanı adayı ve İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, İBB davasında 14 Ekim’de başladığı savunmasını dört günün ardından 17 Ekim’de tamamladı. Yargılama sürecine, iddianameye ve kendisine yöneltilen suçlamalara ilişkin değerlendirmelerde bulunan İmamoğlu, dört gün boyunca mahkeme heyetine hitap etti.
İmamoğlu’nun dört günlük savunmasının tam metni şöyle:
53’ü tutuklu 436 sanıklı İBB davasının 98. gününde, ilk celsesinin son duruşma gününde savunmasını yapamadan duruşma salonundan çıkarılan ve susma hakkını kullandığı öne sürülen tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, 14 Ekim’de ilk kez savunma yaptı. İmamoğlu, savunmasında, “Bir demokrasiyi öldürmenin üç yolu vardır. Hakemleri ele geçirmek, oyuncuları oyundan atmak, oyunun kurallarını değiştirmek. Biz, bu üçünü de yaşadık. Hâkimler, yargı ve seçim kurullarıdır. Oyuncular adaylar, liderler, partiler, belediye başkanlarıdır. Kurallar ise Anayasa ve Meclis’tir. Bunu üç kelimeyle anlatabilirim. Adaysızlaştırma, lidersizleştirme, partisizleştirme. İşte aslında bu üç kelime, içinde bulunduğumuz bu davanın, bu mahkemenin, içinde olduğu iddianamenin, yani iftiranamenin aslında net tarifidir. Bunlar üç ayrı mesele değildir. Aynı sonuca giden üç yoldur” ifadelerini kullandı.
Erdoğan’ın “Türkiye’de şahsım dahi hiç kimse eleştirilemez değildir. Şamar oğlanı istikrarsız mantığıyla tamamen nefret siyasetiyle kadrolarımıza, kabine üyelerimize karşı haysiyet cellatlığı yapılmasına müsaade etmeyeceğiz. İfade özgürlüğü, önüne gelene iftira atma serbestisi değildir. Kamu adını hesap sorduğunu iddia eden herkes görevini sorumluluk bilinciyle yapmalıdır” sözlerini de hatırlatan İmamoğlu, “Tebrik ediyorum. Çok güzel söylemiş. Bu söz Sayın Cumhurbaşkanı’na ait. Ben de buradan söylüyorum. Kim ki ya yargılaması bitmeden ya yargılaması sonuca ermeden birisi hakkında iftira atıyor, kim ki birisi hakkında haysiyet cellatlığı yapıyor, kim ki bir insanın ailesini aşağılıyor, çocuğunu, gencini, evladını, annesini, babasını hırsız ilan ediyor; haysiyetsizdir, namussuzdur, şerefsizdir. Kim yapıyorsa” dedi.
Kitabının basılamadan toplatılmasını da eleştiren İmamoğlu, kitabının toplatıldığı günün detaylarını ilk kez açıkladı. “Polis sözde kendi bölgesinde gezerken, tesadüf o ya tam da benim kitabımın basılmaya başlandığı gün, tam da o matbaaya, ‘Usulsüz ve bandrolsüz kitap basıldığı’ bilgisini alıyor” diyen İmamoğlu, tutanakta belirli bir kitaptan söz edilmediğini belirterek, “Kötülüğü bile ellerine yüzlerine bulaştırmışlar. Bandrolsüz kitap yalanıyla oraya gidiliyor ama dakikalar içinde bir anda bandrolsüz kitap uçuyor, söz konusu kitap geliyor; o da Ekrem İmamoğlu’nun bandrollerini aldığı kitap. Zira polis matbaada yasal olarak temin edilmiş, kitaplara yapıştırılmak üzere hazır vaziyette 22 bin adet bandrol bulunuyor; çünkü bandrol resmî olarak alınmış. Bandroller bulununca derhal soruşturma konusu değişti ve gerçek artık gizlenemez oldu. Aslında aranan delil benim kitabımdı ve yok edilmek için aranıyordu ve kitabımdan korktular” diye konuştu.
İmamoğlu savunmasında, “2017’de, OHAL şartlarında mühürsüz oylarla gölgelenmiş bir referandumla tehlikeli düzene geçilmiştir. Bu bugün ülke kararnamelerle yönetiyor hem de kimseye hesap vermeyen tek bir imzayla. Bugün bir kesim ve özellikle saray zihniyeti, ‘Devlet gitsin, ben kalayım’ diyor. Devlet, önce bir partinin devleti yapıldı, şimdi ise ülkenin önündeki esas tehlikeli eşik bir ailenin devleti yapılmak istenmesidir. Bu Cumhuriyet’ten geri dönüş değil, tam gaz geri dönüş demektir. Peki, bir iktidar neden rakiplerinden kurtulmak ister? Neden karşısına çıkacak adayı kendisi seçmek ister? Cevap basittir, net olarak hesap vermemek için. Rakipsiz iktidar ceberrutlaşır” ifadelerini kullandı.
Savunmasında, “İBB davasının dezenformasyon trolü ve ağına aldığı medya ile manipüle ettirilen şahıs görevinden kovuldu” iddiasını da dile getiren İmamoğlu, “Diyeceksiniz ki İmamoğlu, kötü akıllı bir basın sorumlusunun kovulmasını niye anlatıyor? Bunun casuslukla ne ilgisi var? Onun yanıtını ben değil, bilakis bana muhalif yayın ve sosyal medya hesapları veriyor. Bize casusluk elbisesini biçen arkadaşlar, o kovulan danışman için bir başka ülkenin istihbarat servisine hizmet ettiği iddiasını ben değil, onlar dile getiriyor. Tabii ki bir iddia. Kimseyi karalamıyorum. Sadece burada eşdeğer bir biçimde önlerine koyuyorum” dedi.
İmamoğlu, sanık kürsüsüne geldi, kimlik tespitinin ardından savunmasına başladı. İmamoğlu’na mesleği soruldu, “İstanbul Büyükşehir Belediye başkanıyım” dedi. İmamoğlu, kimlik tespitinde eğitim durumuna yönelik soruya da “Yüksek lisans” yanıtını verdi.
İmamoğlu, savunmasına, “Öncelikle bugün burada, Silivri’de, hiç de arzu etmediğimiz bir ortamda, ülkemizin de asla ve asla hak etmediği bir pozisyonda ve insanlarımızın yüzde 75’inin, 80’inin şiddetle reddettiği bir yargılamanın içerisinde ve yine bir yargılamanın adil bir ortamda olması gerekirken, Silivri’de bir kampüste, ‘Avrupa’nın en büyük salonu’ diye lanse edilen duruşma salonunda, gerçekten mimarisiyle ve buradaki tasarımıyla… Ben bu arada kendimi ekranda, Sayın Başkan, bu şekilde olmasını çok doğru buluyorum. Eğer uygun görürseniz, kameradan da orada ifade ederken, bunda sonuçta 100 metreden bakıyor insanlar, uygun görürseniz o şekilde yansıtılması…” diyerek başladı.
Hâkim de İmamoğlu’na “Yansıtın. Yansıtma imkanınız varsa yansıtın. Biz o tarafı göremediğimiz için…” yanıtını verdi.
“Halkımıza, insanlarımıza sesleneceğim”
İmamoğlu, savunmasına şu ifadelerle devam etti:
“Gerçekten mimarisiyle bir mahkeme salonu değil; yani bir hukukun, mahkemenin bu şekilde tasarlanması, hepimizin sırtını yaslayacağı yargının, yargıcın bu şekilde bir kürsü nizamında olmasının doğru olmadığını düşünüyorum. Böyle bir ortamda bulunmak gerçekten üzücü, Türk yargısı adına da üzücü. Bu duygularla buradayım. Tabii ki her zamanki gibi Silivri’de cezaevinden buraya geldim, nakledildim ve halkımıza, insanlarımıza sesleneceğim, kıymetli halkıma, başta İstanbul hemşehrilerim olmak üzere bütün ülkemize, hatta dünyada demokrasiyi, adaleti takip eden ve dünyada demokrasinin, adaletin yaşaması için mücadele edenlere, ona o duyguları, o evrensel değerleri kendini bağlı hissedenlere sesleneceğim. Bu yönüyle hem 87 milyon yurttaşımızı hem de dünyayı bu şekilde düşünen bütün insanlığı sevgiyle, saygıyla demokrasi adına, adalet adına selamlıyorum.
“Gerçekten tarifsiz bir tarihi dönemin içerisindeyiz”
Sözlerime başlarken, benimle birlikte bu salonda haksız yere tutsak edilmiş kıymetli yol arkadaşlarım var. Dostlarım var, birlikte kaderdaşlık yaptığım insanlar var. Her birinin aylardır gözünün içine bakarak, bir kader birliği yapıyoruz ve o insanlarla, gerçekten tarifsiz bir tarihi dönemin içerisindeyiz. Burada bulunan ve çok yakın zamanda aramızdan ayrılan arkadaşlarımız oldu. Her birisinin yaşamı bir kitaptır. Her birisinin yaşamı gerçekten bir zulmün, zalimliğin, aileleri başta olmak üzere insanlara yaşatılanların tarifsiz duygularla kaleme alınması gereken ve geleceğe aktarılması gereken hikâyeler barındırmaktadır.
“Yol arkadaşlarımın her birine birer kahraman gibi bakıyorum”
Bu manada her birisiyle gurur duyduğumu… Her bir arkadaşın buradaki büyük bir kısmıyla da burada tanıştım. Elbet aralarında çok özel yoldaşlık yaptığım, İstanbul’a, Beylikdüzü’ne hizmet ettiğim yol arkadaşlarım da var. Onları da diğerlerini de kucaklıyorum. Her birine birer kahraman gibi baktığımı altını çiziyorum tekrar. Ve onlarla da gurur duyuyorum açıkçası. Ben değil sadece, bence milletimiz de milletimizin büyük çoğunluğu da onlarla gurur duyuyor, aileleri de, dostları da, komşuları da onlarla gurur duyuyor.
“Her gün kapıda hasretle, umutla bekleyen insanlar var”
Burada her gün kapıda hasretle, umutla bekleyen insanlar var. Ve bu insanlar kilometreler yaptılar, belki her birinin Silivri’ye geliş gidişleri dünyanın etrafında bir turu yakalamış olabilir. Çünkü sadece duruşma dönemlerinde değil, duruşmanın dışında da buradaki insanlar aileleri, ziyaretlere geldiler. Onlarla acılarını ve hasretlerini giderdiler. Bazıları görüşe gelemese de kapıda gelip beklediler. O insanları hangi duyguyla tarifleyebilirim, inan zorlanıyorum. Kucaklıyorum her birini.
“Büyük bir fedakarlıkla ailelerine sahip çıktılar”
Tarihi bir mücadele hattı kurdular; Aile Dayanışma Ağı. ADA diye tariflediler. Orada o umutla bekleyen güzel aileler, eşler, çocuklar, anneler, babalar var. Bazen fotoğraflarını gördüm, bazen izleyebildiğim televizyonlarda görüntülerini gördüm, minicik çocuklar niçin bu durumda olduğunu bilmediği annelerini, babalarını ziyaret ettiler. Anlam veremediler, anlamlandıramadılar. O minicik çocukların, gençlerin, evlatların, o minicik ellerinden, gençlerin yanaklarından öpüyorum, onları sımsıkı kucaklıyorum. Eşlerini hürmetle, saygıyla selamlıyorum. Büyük bir fedakarlıkla ailelerine sahip çıktılar. Çünkü burada yaşanan şey bir normal yargılama süreci olmadı, olmuyor.
“Türk yargı tarihinde akla hayale gelmeyecek zalimliklerle, işkencelerle muhatap oldular”
İnsanların sıfır noktasında gelirleri var ve Türk yargı tarihinde akla hayale gelmeyecek zalimliklerle, işkencelerle muhatap oldular. Sürüldüler. 500-600 kilometre Türkiye’nin farklı noktalarına gönderildiler, baskı altında kaldılar. Çünkü onlardan bu süreci tasarlayanların istekleri vardı, hukuksuz istekleri vardı, o hukuksuz isteklerine cevap alamayınca onlara zalimlikler yaşattılar. Bu manada bu büyük ızdırabı onlar yaşarken, en az onlar kadar dışarıda harap olan ailelerini kucaklıyorum.
“Ülkeyi adaletli bir ülke olma noktasında bir nefer gibi çalışacağım, mücadele edeceğim”
Allah bana ömür verdikçe, özgür günlerimde hangi yetkiye, hangi imkana sahip olursam elimdeki ekmeğimle, aşım ile o ailelerin yanında olacağımı, ekmeğimi paylaşmaya kadar o insanların kaderdaşı olacağımı, sadece onların değil, bu ülkede 500 bine yakın insanı hapse koyup, bunun rakamını vermekle gurur duyanların karşısında ve hapislerdeki kader mahkumlarının da yanında olup, onların yaşadıkları sıkıntıları hayat boyu gözeteceğimi ve bu ülkeyi adaletli bir ülke olma noktasında bir nefer gibi çalışacağımı, hukukçu değilim ama en az hukukçular kadar kendimi sorumlu hissederek mücadele edeceğimi buradan belirtmek istiyorum.
Gerçekten ADA’ya ve onlara özenli bir yoldaşlık yapan kıymetli eşime ve onun yol arkadaşlarım çok çok teşekkür ediyorum.
“Dilek’çiğim, seninle gurur duyuyorum”
Dilek’çiğim, seninle gurur duyuyorum. Bir tanesin sen. İyi ki varsın ve bu ailenin yanındasın.
Biz, bu duruşmalarda, cezaevinde çok zorlandık. Zorlanıyoruz ailece. Ama en büyük zorluğumuzun, baş başa kaldığımızdaki en büyük sıkıntımızın, en büyük dertleştiğimiz konunun, buradaki o zalimliğe muhatap olan insanlar ve onların aileleri olduğunun da altını çizmek isterim. Allah hepimize güzel yürek versin. Bu memleketin insanlarına vicdan nasip etsin. Bu memleketin insanlarına vicdanlı yöneticiler nasip etsin. Bu memleketin insanlarına erdemli, ahlaklı, adaleti önünden ayırmayan, en güçlü anında bile adalete karşı boyun eğen yöneticiler nasip etsin.
Avukatlara teşekkür etti: Mesleklerinin karşılığını bulamadıkları bir ortamda bulunmanın ızdırabını da çektiklerini görüyorum
Tabii bugün 1,5 yılı aşkın süredir hukuk mücadelesinde büyük bir savunma hattı ve savunma hakkını koruyan hukukçular var. Elbette benimle birlikte bu mücadeleyi veren kendi avukatlarım var. Ama bu mücadelenin içerisinde olan hiçbir hukukçuyu elbette ayırmıyorum ve bütün hukukçulara da bu büyük mücadelenin bir paydaşı oldukları için teşekkürlerimi ve minnet duygularımı iletiyorum.
Hukukçu olmanın, avukat olmanın ne kadar önemli bir meslek olduğunu, ne kadar büyük bir ihtiyaç olduğunu, hava gibi, su gibi insan yaşamının kaynağı olduğunu burada milim milim, santim santim yaşadım. Ve her birinin gözlerinin içine bakarken, en az onlar kadar kendi mesleklerine saygı duyduğumu hissettim, hissediyorum. Elbette onların kendi mesleklerinin karşılığını bulamadıkları bir ortamda bulunmanın ızdırabını da çektiklerini görüyorum. Dertleşiyoruz, paylaşıyoruz.
“Bırakın bilgiye ulaşmayı, adliyeye dahi giremedikleri günleri yaşamanın ızdırabını onlarda gördüm”
Türkiye’deki hukuk sisteminin geldiği noktada mücadelelerini hak ettiği şekilde verememenin ve kurallara uygun bir biçimde süreç ilerletememenin; soruşturmanın gizliliği denen yerde her tarafından delik deşik olmuş bir torbadan su akar gibi sağa sola saçılan bilgiler varken, hiçbir avukatın bırakın bilgiye ulaşmayı, adliyeye dahi giremediği günleri yaşamanın ızdırabını onlarda gördüm, yaşadım, hissettim.
“İlgili olan herkesin hesap vereceğini adım kadar iyi biliyorum”
Bunların her biri tarihe geçti. Her günü, her anı tarihe not düşüldü. Bunlar asla unutulmayacak. Her aktörünü, her muhatabını tarih yazdı ve günü geldiğinde elbette ki yüce Türk yargısı huzurunda ilgili olan herkesin hesap vereceğini adım kadar iyi biliyorum.
Allah bana ömür verir, vermez. Ama biliyorum ki hesap verecekler. O manada bütün savunma makamını, avukatları da hukukçuları da sevgiyle, saygıyla selamlıyorum.
“Avukatım tutuklu, avukatımın avukatı gözaltına alındı; bana bunlar yaşatıldı”
Tabii ileride bahsedeceğim ama avukatlarımdan biri tutuklu. Avukatımın avukatı gözaltına alındı, tutuklandı, tutuklanmak üzere sevk edildi vesaire. Bunlar yaşatıldı bana. Dolayısıyla burada başka tutukluların yaşadığı sıkıntılara da gireceğim, hukukçularıma da bu yönüyle yapılan sıkıntıları da anlatacağım ama hatırlatmalıyım ki gerçekten derin bir hukuksuzluğu yaşadık. Yani sadece ailelerimiz, aile yakınlarımız, çocuklarımız, gençlerimiz, babalarımız, dedelerimiz, annelerimiz değil, hukukçularımız da burada bir ıztırabın ve bir baskının muhatabı oldular.
“Yargı mensuplarının tehditlerini, parmak sallamalarını dinledim”
“Haysiyet cellatlığı en acısıydı”
Bu manada yine buradaki aileler, gerçekten çok acı günler yaşadı dediğim gibi. Ama en acısı neydi biliyor musunuz? Haysiyet cellatlığı. Lekelenmeme hakkının ihlali, masumiyet karnesinin yerle bir edilmesi, soruşturmanın gizliliğinin tamamen tutuklu insanların ya da gözaltına alınan insanların aleyhine işletilmesi, tutuklu yargılamanın bir cezalandırma yöntemine dönüştürülmesi.
Erdoğan’a seslendi: Kim yapıyorsa haysiyetsizdir
Bir sözü okuyacağım size:
‘Türkiye’de şahsım dahi hiç kimse eleştirilemez değildir. Şamar oğlanı istikrarsız mantığıyla tamamen nefret siyasetiyle kadrolarımıza, kabine üyelerimize karşı haysiyet cellatlığı yapılmasına müsaade etmeyeceğiz. İfade özgürlüğü, önüne gelene iftira atma serbestisi değildir. Kamu adını hesap sorduğunu iddia eden herkes görevini sorumluluk bilinciyle yapmalıdır.’
Tebrik ediyorum. Çok güzel söylemiş. Bu söz Sayın Cumhurbaşkanı’na ait. Ben de buradan söylüyorum. Kim ki ya yargılaması bitmeden ya yargılaması sonuca ermeden birisi hakkında iftira atıyor, kim ki birisi hakkında haysiyet cellatlığı yapıyor, kim ki bir insanın ailesini aşağılıyor, çocuğunu, gencini, evladını, annesini, babasını hırsız ilan ediyor; haysiyetsizdir, namussuzdur, şerefsizdir. Kim yapıyorsa.
Ekim ayındayız ve Ekim ayını aslında çok seviyorum. Sonbaharı da seviyorum. Gerçekten tarihte söylendiği gibi sonbahar bir tablo gibidir, bir sanat eseri gibidir. Yağmuruyla, rüzgarıyla doğada her rengin bir arada olması.
“Kadim İstanbul kenti beş yıl işgal altında tutulmuştur”
Ülkemiz için de çok önemlidir ekim ayı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olduğumda, ekim ayına başka bir heyecanla baktım, ilk olduğumuz anda biz ekim ayında ne yapmalıyız? Çünkü mesela bir duygu bilinmez, bir duygu tarihe çok meraklı bir insan olarak yakın tarihi çok titiz bir şekilde takip eden bir kişi olarak, İstanbul’un işgal altında beş yıl geçirdiğini çoğu insanımız az bilir, çok az bilir. Beş yıl. Kadim İstanbul kenti beş yıl işgal altında tutulmuştur.
16 Mart 1918’de işgal kuvvetlerinin İstanbul’a girişiyle birlikte, ta 6 Ekim 1923’e kadar süren bir ızdırabı yaşamıştır. Belki Dolmabahçe Sarayı’nda padişah vardı, belki Osmanlı İmparatorluğu’nun yaşadığı düşünülüyordu ama gerçekten işgal altındaydı. İşgal kuvvetleri vardı, İstanbul’dan tam yetkiyle beraber işgal kuvvetlerinin denetimi ve kontrolü altında bir başkent vardı.
6 Ekim aslında önemli bir tarihti çünkü Fatih Sultan Mehmet -ki ben bir fetih şehrinin çocuğuyum, Trabzon bir fetih şehridir- doğumundan itibaren Fatih Sultan Mehmet’in ismi bizim yüreğimizde, kalbimizde bambaşka bir yerdedir. Bambaşka bir sevgiyle bakarız Fatih Sultan Mehmet’e. Kanuni’nin doğduğu mahallenin çocuğuyum ben, Trabzon Ortahisar’da Kanuni Sultan Süleyman’ın doğduğu bir mahallenin çocuğuyum, gurur duyarım bununla. Hatta bazen ironi yaparım, Kanuni burada 13 yaşına kadar yaşadı, ben de 17 yaşına kadar yaşadım diye kendimde ondan bir pay alarak, tabiri caizse gururlanırdım ve hala gururlanıyorum.
“İstanbul’un kurtuluş gününü, biz, İstanbul yönetimini eline aldıktan sonra başka bir şevkle kutladık”
Bu yönüyle Fatih Sultan Mehmet’in bir fetih kentinin çocuğu olarak, İstanbul’un fethinin bir çağı kapatıp bir çağı açtığını bilen bir yurttaş olarak, vatansever olarak, bu milletin bir evladı olarak, o emaneti Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün verdiği ulusal bağımsızlık mücadelesinden sonra nasıl tekrar Türk milletine kazandırdığının gününün bu kadar ihmal edilmesini asla kendime yediremedim. Ve gerçekten 6 Ekim İstanbul’un kurtuluş gününü, biz, 2019’dan sonra İstanbul yönetimini eline aldıktan sonra başka bir şevkle, başka bir bakışla kutladık, andık, anlattık, o beş yılın nasıl geçtiğini, nasıl bir zulümle geçtiğini, insanların hatta silahlı kuvvetlerimizin o dönemde nasıl saldırılara uğradığını, nasıl şehitlerin verildiğini, o dönemde sinmiş, sönmüş, donmuş, hiçbir şeyle ilgilenmiyor, duyarsız bir toplum varmışçasına bir İstanbul yaşandığı düşünülürken sokaklarında, evlerinin bodrumlarında binaların en ücra köşelerinde İstanbul’un arka semtlerinde nasıl bir milli mücadele duygusunun filizlendiğini okudukça gurur duydum insanımızla.
Ümit hiç sönmedi, sönmeyecek. Zannedenler ki koca bir imparatorluk bitti. Bitmedi, yeni bir Cumhuriyet doğdu. İşte o filizlenmeyi bildiğim için, bendeki umut çok yüksektir. Kimse söndüremez, kimse sindiremez. O 6 Ekim’i bu milletin özenli bir şekilde anlaması ve dinlemesi, yaşaması, kutlaması için çok özel buluşmalar yaptık. 6 Ekim’i, günü geçti ama İstanbul’un kurtuluşunu kutluyorum. Fatih Sultan Mehmet Han’ı minnetle yad ediyorum. Onun emanetine sahip çıkarak, bize pırlanta gibi bir cumhuriyeti kazandıran Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü minnetle yad ediyorum. Ruhları şad olsun.
Ve ben donmuş, sinmiş bir kentin aslında futbol sahalarında bile Fenerbahçe kulübünün yaptırmış olduğu Zaferin Rengi filminin galasına gitmiştim ve gözyaşları ile Dilek’le beraber izlemiştik. Aslında futbol sahasında bile zafer mücadelesinin nasıl verilebileceğini o Fenerbahçe’nin maçında hissetmiştim. Yani futbol sahası sadece kirlilikle, futbolun eline her kolu sokarak, onu kirleten aklın yarattığı o cerahatle alınmadığını, aslında futbolun bile yeri geldiğinde bir centilmenlik, bir sportmenlik, sportmenliği ama aynı zamanda bir milli mücadele şekli olduğunu orada da yaşadım ve gördüm. Bu yönüyle 6 Ekim’in, 1918 ile 23 arasındaki işgal kuvvetlerini işgal edildiği bir İstanbul’un varlığını bilmenin her yurttaşın bir sorumluluğu olduğunu hatırlatmak isterim.
Tabii işte o sönmüş, dinmiş, bastırılmış bir toplumun tam aksine filizlenerek, kendi bağrından çıkarak, yoksulluk içerisinde, bir milletin evlerinden çıkıp, birbirinden habersiz kardeşleri sağda solda şehit olduğu, meçhul asker diye kayda düştüğü bir ülkede milli mücadele verilmiştir. Ayağında giyecek çarığı yokken, üstüne giyecek bir giysisi yokken, milli mücadele vererek bu ülkenin kurtuluşu ile birlikte ‘Acaba yeni bir hanedan mı doğacak?’ dendiği noktada, cumhuriyet aşığı bir liderin ağırlığı bize Türkiye Cumhuriyeti devletini kazandırmıştır 29 Ekim 1923’te. Ne kadar özel bir milletiz. O tarihe dönün. Böyle bir iradeyi, böyle bir bakışı önümüze koyan Mustafa Kemal Atatürk’e minnet duymanın ötesinde, ne kadar sorumlulukla saygı duymak gerektiğini ve gerçekten onun fikirlerini en üst seviyede taşımak gerektiğini her yurttaşın daha büyük bir şekilde hissedeceğini düşünüyorum.
“Rahmetli büyük dedem 1924’te terhis olup Trabzon’a dönmeseydi ailem olmayacaktı”
Bu yönüyle Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduğunda 13 milyon nüfusun neredeyse 8 milyonu kadın, 5 milyonu erkek… Çünkü büyük bir kısmı şehit olmuş, neredeyse aileler büyük kısmı aileler yok olmuş bir ülkede cumhuriyet var olmuştur. Benim rahmetli büyük dedem 1924’te terhis olup Trabzon’a dönmeseydi benim ailem olmayacaktı mesela. Çünkü dört kardeşten sadece o dönmüştü. Diğerleri meçhul asker.
“Kimseye bana vermedi diye ayrım yapıp terörist gözüyle bakmam, bakmadım da”
Benim ailem gibi yüzbinlerce aile de aynı hikayeler olduğunu biliyorum. Bu yönüyle benim, bu memlekete ve bu millete bağlılığımın tarifi yoktur. Onun için ben 87 milyona en az benim kadar bu milleti ve bu memleketi sever gözüyle bakan bir insanım, onun için. En az benim kadar. Onun için herkese iyi yurttaş gözüyle bakarım. Kimseye bana destek verdi vermedi diye ayrım yapıp terörist gözüyle bakmam, bakmadım da. Yurttaş, yurtsever, vatanını seven, her doğan evladın çığlığının, ağlama sesinin çıktığı her evden yeni bir yurtsever doğuyor diye memleketime ve memleketimin insanına baktım. Hala da öyle bakıyorum.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız şimdiden kutlu olsun. Bütün şehitlerimizi minnetle yad ediyorum. O dönemde gazi olmuş ve sonrasında bu yurdun gelişmesi için sonsuz mücadele vermiş bütün büyüklerimizi, bütün ceddimizi, atamızı minnetle yad ediyorum. Allah hepsinden razı olsun. Önlerinde saygı ile eğiliyorum. Her duamın büyük bir bölümünü onlar için yaptığımın da altını çiziyorum. Her duanın bitiminde bu ülkenin şehitleri, gazileri, kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve onun silah arkadaşları diyerek dua edenlere de ayrı bir teşekkür ediyorum.
Özgür Özel ve Özgür Çelik’e teşekkür etti
Bu büyük mücadele 19 Mart’ta başlamıştı ve bugünlere kadar sürdü. Daha da sürecek. Mücadele öyle kolay bir şey değil. Mücadele deyince ve bu sonsuz mücadele içinde birbirine inancı olan insanların, birbirine bağlılıkla, ama önce vatanı ve milleti için mücadele etmenin bilinciyle hareket ettiği noktada nasıl büyük bir güç doğduğunu da bilen bir insanım. Ama bunu en az benim kadar iyi bilip, tarihi bir mücadeleye liderlik ettiği ve her daim Türkiye için çok büyük bir gayretin, azmin, cesaretin, kararlılığın simgesi olduğu için kıymetli dostum, kardeşim, Genel Başkanım Sayın Özgür Özel’e çok teşekkür ediyorum.
Aynı zamanda bütün siyasi yol arkadaşlarıma, partimin çok değerli seçilmişlerine, başta İstanbul İl Başkanımız Sayın Özgür Çelik kardeşim olmak üzere onunla birlikte mücadele eden bütün illere, bütün il başkanlarına, bütün siyasi yol arkadaşlarıma, dostlarıma, yoldaşlarıma teşekkür ediyorum. Milletvekillerimize, yöneticilerimize, belediye başkanlarımıza, belediye meclis üyelerine sevgiyle, saygıyla, dostlukla selamlıyorum. Bıkmadan, yorulmadan, kar demeden, saldırılara, biber gazına rağmen, gözaltılara, tutuklamalara, tehditlere rağmen, haklarında açılan onlarca, yüzlerce soruşturmalara rağmen cesaretle bize muazzam bir destek veriyor olmalarından büyük bir gurur duymaktayım. Türkiye’ye umut oluyorlar.
Elbette yaklaşık 2 yıldır bu yaşananları görüp, bu yaşananlara doğru yerden bakıp, tarihin doğru tarafında durmanın büyük bir sorumluluk olduğunu bilen farklı siyasi partilere, onların genel başkanlarına ve aynı bilinçle mücadeleye katkı sunan bütün muhalif görüşe teşekkürlerimi iletiyorum. Baskılara rağmen; adalet için meydanlarda direnen herkese, büyük ve aziz milletimize teşekkür ediyorum. Onların simgesi olmuş, en ön safta mücadelenin en güçlü sesi olan bu ülkenin pırlanta gibi gençlerine teşekkür ediyorum. Her birine sevgilerimi ve sonsuz minnet duygularımı gönderiyorum. Bu ülkenin her köşesinden benim için dua eden annelere, teyzelere, amcalara, emekli büyüklerimize, en büyük sıkıntılarına rağmen adalet için dua eden herkese ve yanımda olan herkese teşekkür ediyorum. Hepiniz iyi ki varsınız, sağ olun, var olun. Eğer hakkım varsa üzerinizde, hakkınızı helal edin. Hakkınız varsa benim üstümde de ben de size helallik diliyorum. İnşallah benden yana da helal olsun. Hem bu memleketi hem bu şehrin insanlarına hizmet ederken helallik almanın, bu insanlara layık olmanın benim birinci dileğim olduğunu her yerde dile getirmişimdir.
Mesela siyasi görevim başladığı ilk günkü duamı dün gibi biliyorum. Karşılıklı dualarımızda, Allah’ım beni aileme mahcup etme… Ben çünkü aileme mahcup olmamayı çok önemserim. Doğduğum şehrin insanlarına ve bölgenin insanlarına mahcup etme, çünkü orada büyüdüm, o insanlar beni iyi ansın isterim. Memleketimin insanlarına beni mahcup etme, insanlığa beni mahcup etme diye dua ederek işimi yaptım. Mahcup olmamayı çok önemserim. O bakımdan umarım günün sonunda ve bu günleri aştığımızda Yaradan beni bu güzel yurdun insanlarına mahcup etmeyecektir. Kendime çok güveniyorum bu anlamda. 87 milyon yurttaşımızı tam da bu duyguyla, umudunu kaybetmeyen ve adalet bekleyen her yurttaşımızı tam da bu duyguyla selamlıyorum.
“Babam, ‘Halk TV’ye kayyım atamışlar Ekrem, yakında da kulağımızı keserler herhalde’ dedi”
Dün akşamüstü itibariyle ben televizyon izleyemedim. Çünkü bulunduğum cezaevinin benim olduğum 5. koridorda yayınlar kesilmişti. Yağmurdan dolayı arıza olduğu söylendi. Sabahleyin kalktım, hazırlıklarımı yaptım. Bugün benim telefon günüm. Ben, haftada 10 dakika telefonla bir kişiyi arayabiliyorum. Haftada 10 dakika.
O görüşmelerimden bir tanesini ben bugün annemi, babamı arayarak gerçekleştirdim. Hasret giderdik. Çünkü Cuma aile görüşüm var. Sayın mahkeme heyeti 4 günlük bir söz hakkı tanıdıktan sonra, Cuma günü olamama duygumdan ötürü annemi, babamı aradım ve selamladık birbirimizi sıcak sesimizle. Selamladıktan sonra anneciğim, ‘Şu an Halk TV’yi kapattılar’, dedi. ‘Niye kapattılar?’ dedi. Ben de anlamadım önce. Sonra babam dedi ki, ‘Kayyum atamışlar Ekrem’ dedi. Aşağıda anlattım, biraz garipsedik ama, ‘Ne diyeyim oğlum’ dedi, ‘Yakında da kulağımızı keserler herhalde’ dedi. Şimdi bunu niye anlattım? Bu ülkede ve bu memlekette çok enteresan şeyler oluyor.
Halk TV’ye kayyım atanmasına: Tesadüfün iğne deliği, öyle yorumladım
Ferhan Şensoy‘undu galiba: ‘Tesadüfün iğne deliği’ gibi bir lafı var. Bu da herhalde tesadüfün iğne deliği. Bugüne Halk TV. Tesadüf! Öyle yorumladım.
Bugün İBB soruşturmasına başlanmasının hemen hemen ikinci yıl dönümü. Hemen hemen bu günlerde bugün de hatta bundan bir hafta 10 gün öncesinde görülmemiş bir biçimde kurumumuzun birimlerine baskın yapar casusuna polis evrak almaya başladı. Daha sonra değineceğim. Yine bu ayın 30’unda ilk operasyonu Ahmet Özer Başkan’ımıza Esenyurt’ta yaptılar. Hem de 29 Ekim’den bir gün sonra.
“Türkiye Cumhuriyeti, bir operasyon cumhuriyetine döndü, her sabah bir şafak operasyonu”
Evet 2 yıldır süren hukuksuz, vicdansız zulümle devam eden bir süreç demiştim az önce. Esasında İmamoğlu soruşturması ve İBB operasyonlarıyla Türkiye başka bir faza çekildi. 87 milyon yurttaş, 2 yıldır, her sabah bir şafak operasyonuna uyanır oldu. Türkiye Cumhuriyeti, bir operasyon cumhuriyetine döndü. Ve hiçbir şey yokmuş gibi bunu izleyenler var. Başta bu ülkenin yönettiğini zanneden hükümeti ve ortakları: hiçbir şey olmuyormuş gibi. Çıldıracağım, aklımı alıyor yani. Bu nasıl olur? Nasıl bir kişisel menfaat de böyle bir şey düşünülebilir? Her şeyin önündedir memleket yahu. Her şeyin önünde. Makamın mevkiin… İster cumhurbaşkanı ol, ister partinin genel başkanı ol, ister vekil ol, ister bakan ol, ne olursan ol.
87 milyon yurttaşımız, her sabah bir şafak operasyonu. Televizyonu açıyorsunuz son dakika. Bazen son dakikalar peş peşe düşüyor, aklınız karışıyor. Türkiye Cumhuriyeti, Türkiye Operasyon Cumhuriyetine döndü. İş dünyası, belediyeler, sanatçılar, siyasi partiler, medya daha neler sıralarız yani hedef alınmış.
“Neredeyse Kuzey Kore’ye rahmet okuyacağız”
Fon vurgunu ile zirve yapan ve de sosyal medya yasakları, gazetecilere olan baskı, hani bilgi ulaşmasın bunu nasıl engelleriz bakışı enteresan bir seviyeye çıktı. Neredeyse Kuzey Kore’ye rahmet okuyacağız. Kuzey Kore’ye rahmet okuyacak seviyeye çıktı. Bilim insanları, sanatçılar, ekonomistler, gazeteciler…
Gazetecilerin tutuklanmasına tepki gösterdi
Son 20-25 günde Lale Özan Arslan tutuklu, Fatih Ergin tutuklu, Tuğba Tekerek tutuklu, Mustafa Balcı Sözcü Gazetesi’nde bir fotoğraf yayınladı diye tutuklu, Şaban Sevinç tutuklu, Selahattin Günday tutuklu, Ali Tarakçı ‘Bu hafta bir önemli bakan istifa edebilir’ dedi diye tutuklu! Şaşılacak bir durum ya! Tutuklu, tutuklu, tutuklu… Tutukluk nedir ben biliyorum. Bu tutuklama kararını veren hâkim bilmiyor ama ben biliyorum. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin cumhurbaşkanı adayı olarak ben biliyorum. İsmail Saymaz ev hapsinde, Murat Ağırel ev hapsinde. Niye? Millet hiçbir şey duymasın! Millet hiçbir şey okumasın! Akıl alır gibi değil.
“Uluslararası da bir işbirliği var; nasıl beceriyorsa bunu, İletişim Başkanlığı’na sormak lazım!”
Herkes sosyal medya hesaplarını kaybediyor; yasaklar, ben kaç tane geldi hatırlamıyorum artık; 20 mi, 25 mi… Yani tutuklandığımın haftasında benim 9-10 milyon takipçili sayfamı kapattılar. Habire bir şeyler açıyoruz, onlarla da uğraşıyorlar. Shadowban mi diyorlar, öyle bir şey diyorlar; yani engelleyen, gölge bir engelleme sistemine tabi tutuluyoruz yani. Uluslararası da bir işbirliği var. Nasıl beceriyorsa bunu, İletişim Başkanlığı’na sormak lazım.
“Daha geçen hafta T24’ün sesini kestiler”
Flash TV ile başlayan medya operasyonları, TELE1, Merdan Yanardağ özelinde ne yazık ki ilerledi. Merdan Yanardağ konusuna gireceğim biraz sonra. Daha geçen hafta T24’ün sesini kestiler. Ve bu sabah son medya vurgunu… Biz vurgun ülkesi olduk. Zam vurgunu, milli irade vurgunu, asrın soygunu, fon vurgunu… Vurguncuların vurgunlarla yaptığı bir ülkeye dönüştü bu ülke.
“Güzelim ülkemizi operasyon sahasına çeviren akıl, Halk TV’ye el koydu, yayınlarını kesti”
Ve son medya vurgunu, Halk TV operasyonu. Güzelim ülkemizi operasyon sahasına çeviren akıl, Halk TV’ye el koyup, yayınlarını kesti. Neymiş? İhaleye fesatmış, aklamaymış, falan filan… Boy boy yalanlar! Boy boy yalanlar, boy boy iftiralar! Akılları sıra milleti kandıracaklar.
“Operasyon bağımlısı bakan bu iktidarı bağımlı hâle getirdi, AK Parti’yi uyarıyorum”
Operasyon bağımlısı bakan ne yazık ki bu iktidarı da bağımlı hâle getirdi. Operasyon bağımlılığı başladı. Yalancılar girdabına tüm AK Parti’yi sürüklemiştir. Yalancılar girdabın içine sokmuştur. Türbülansa sokmuştur. Herkesi uyarıyorum. AK Parti’yi baştan aşağıya uyarıyorum. Sizi bir operasyon girdabına sokan bir süreçle iç içesiniz.
Allah size akıl fikir versin. Yargı marifetiyle her kayıplarını telafi edeceklerini, kaybettikleri her şeyi… Yani milletin güvenini kaybetmişler, milletin onlara olan inancını kaybetmişler, bütün bunları telafi edeceklerini, her şeye sahip olacaklarını düşünüyorlar operasyonlarla. Zehirli sarmaşık ne yazık ki iktidarı da partilerini de zehirlemiştir. Acil tedavi ihtiyacınız var, kurtarabilir miyiz sizi bilmiyorum ama bizim derdimiz milleti kurtarmak.
“Ekrem’in duruşmasının gününe bunu koyuyorsunuz, millet daha çok takip edecek”
Türkiye’nin en çok takip edilen haber kanalını, en çok, en yakınına beş kat fark atıyor, altı kat fark atıyor. En çok takip edilen haber kanalını yok etme çabası da bir akıl tutulmasının, bir zehirlenmenin sonucudur. Bütün dünya bunu okuyacak. Ya biraz aklınız fikriniz yok mu? Hani bu ülkeye sermaye istiyoruz ya, bu ülkeye itibar istiyoruz ya, bu ülkeye para gelsin, yatırım gelsin istiyoruz ya, hiç mi akıl fikir yok sizde ya? Ekrem’in duruşmasının gününe bunu koyuyorsunuz. Millet daha çok takip edecek benim duruşmamı. Dünya daha çok okuyacak benim duruşmamı. Allah bu ülkeyi minik akıllardan korusun. Korusun.
Bir televizyon kanalının yaşayıp yaşamamasına siyasi iktidar değil, izleyiciler, yani millet karar verir. Millet beğenirse izler, beğenmezse izlemez. Yani siz benim anacığıma hangi kanalı izleyeceksin diye baskı mı kuracaksın? 80 yaşındaki anacığımı kandıracaksınız. Hadi oradan! Ya da babamı ya da başkalarını. Hadi oradan! Millet beğenirse izliyor, beğenmezse izlemiyor. Tıpkı siyasilere gösterdiği tecessüs gibi, millet bir partiyi ya da bir siyasetçiyi beğenirse oy verir, onu iktidara taşır. Beğenmezse yüz vermez, parlamentoya bile sokmaz. Senin demenle olmaz. Seçimi iptal edersin, 13 bin oydan 806 bine çıkar farkın. Beğenmezse, bir sonraki seçimde 1 milyon 100 bine çıkar, şimdi en az 2 milyon. Milletin aklıyla alay edemezsin.
“Allah’ın adaleti var, Yaradan izliyor, bu milletin de tokadı var, göreceğiz o günü”
Sen bu güzel insanları, 87 milyon yurttaşı hafife alıyorsun, öyle mi? Ama Allah’ın adaleti var, Yaradan izliyor, bu milletin de tokadı var, göreceğiz o günü. Yani medyanın da siyasetin de kaynağı halktır, halk! Millettir, millet! Seçilmiş siyasilere, millet iradesine saygı duymayıp operasyon çekenlerin, halkın kanalına, milletin izleme teveccühüne saygı duymasını beklemek hayalciliktir, vasatlıktır, çürümüşlüktür, çökmüşlüktür.
“Biz demokrasi, basın özgürlüğü ve millet iradesinin savunucularıyız, aramızdaki fark bu”
Biz demokrasi, basın özgürlüğü ve millet iradesinin savunucularıyız, aramızdaki fark bu. Bu yüzden sırf siyasi saiklerle milletin teveccüh gösterip izlediği Halk TV’ye yapılan bu zulmü, zalimliği şiddetle kınıyorum. En şiddetli şekilde kınıyorum. Başta sahibi Cafer Mahiroğlu olmak üzere, kanalda emeklerinin, alın terinin, sözlerinin, kalemlerinin gücüyle çalışan tüm gazetecilere geçmiş olsun diyorum ve yanlarında olduğumu ilan ediyorum.
“Halk TV’Yi yalnız bırakmayın, sizlerin haber alma hakkı için kelle koltukta çalıştılar”
Bir sözüm de Halk TV için halkımıza. Bu insanlar en zor günlerde, zaten bir elin parmağı kadar kanalımız, gazetemiz var. En zor günlerde zulümle abad olacağını sananlara teslim olmadı. Evet, Halk TV, onun nezdinde kanallara ve gazetecilere bu gözle, aziz halkımızın, milletimizin bu gözle bakmasını diliyorum. Sizlerin haber alma hakkı için adeta kelle koltukta cesaretle çalıştılar. Onlar sizi nasıl yalnız bırakmadıysa aziz milletim, kıymetli halkım çok önemlidir. Lütfen Halk TV’yi yalnız bırakmayın. Size haber ulaştıran gazetecileri yalnız bırakmayın. Kurum ve kuruluşları yalnız bırakmayın. Özgür karakterinin mesleğini yapan bu insanları yalnız bırakmayın. Haklılığını halktan alan bu kanala her alanda destek olun.
Tekrar ediyorum, millet iradesinin üzerinde hiçbir güç yoktur. Kendisini dev aynasında görenler, çok güçlü hissedenler iyi bilir ki milletin iradesi sizin o kalelerinizi kumdan kaleye çevirir, kumdan kaleye. Püf diye yıkılırsınız. Ayakta kalacak şey, bu ülkenin milleti ve bu ülkenin devleti. Ama milletin devleti, milletin. Bir partinin ya da bir kişinin devletinden bahsetmiyoruz, 87 milyon yurttaşın devletinden bahsediyoruz.
“Vurgunlarınızı örtmek için zulümlerinize devam ediyorsunuz”
Ülkeyi operasyon cumhuriyetine çeviren ve vurgunlarınızı örtmek için zulümlerinize devam ediyorsunuz ama sizi son kez uyarıyorum: Vazgeçin! Bu milletin önünde duramazsınız. Vazgeçin. Söyledim; milli irade vurgunu, zam vurgunu bitmiyor, durmuyor. Asrın soygunu fon vurgunu, medya vurgunu…
“Muhalefet birbirinden güç almalı”
Sevgili dostlarım, evet, işte bu özgür basını savunmak, halkı savunmaktır, milleti savunmaktır, bak bunu unutmayınız. Ben buradan tüm muhalif düşünceye sahip insanlarımıza, tüm muhalefete sesleniyorum. Birbirinizden güç almalısınız. Bu vurgunculara karşı milletçe bir araya gelmelisiniz. Bu vurgun düzenine karşı yüz binlerce insanımız bir araya gelmelidir. Sesini birlikte, milyonlarca insanımız sesini birlikte en gür şekilde çıkartmak zorundadır. Bu tarihi bir mücadeledir. Çünkü bu ülkenin en az yüzde 70-75’i bugünkü bu uygulamaların karşısındadır. Ben insanımı tanıyorum. Ben o yurttaşımın içinde büyüdüm. Ben insanımı tanıyorum.
“Engellenmeye çalışıldım ve gerçeğe aykırı beyanlarla sorgum yaptırılmadı”
Bu salonda bugün sıradan bir sorgu yapılmıyor. Bunu baştan söyleyeyim. Bu sorgu aylardır bekleniyor, aylardır. En çok da ben bekledim. Elbette en başta olsun istedim. Sonra en son olacaksa, en son olsun istedim. Sonra tabii arzu ettiğimiz biçimiyle süreç ilerlemedi. Neden beklediğini biraz anlatmak isterim. Gerçekten bu hikâye aslında bu davanın nasıl bir süreçle, nasıl bir ortamda ilerlediğini de gösteriyor. 7 Temmuz’da sorgu sırası bana geldiğinde, benden önce de arkadaşlarımın sorguları kesilmişti. Avukatların sorguları kesilmişti. Müdafilerin beyanları kısıtlanmıştı. Sonra sıra bana gelince itirazlarımı dile getirdim, engellenmeye çalışıldım ve gerçeğe aykırı beyanlarla sorgum yaptırılmadı. Nitekim daha sonra ses kayıtlarının dökümü çıkınca gerçek de ortaya çıktı.
“Savunma yapmayacağımı söylediğim şeklindeki tutanak tamamen gerçeğe aykırı”
Savunma yapmayacağımı söylediğim şeklindeki tutanak tamamen gerçeğe aykırıydı. Bunu buradan milletimize ifade edeyim. Nitekim bu iftiranameye karşı aziz milletime bütün bilgilerimi, bütün hazırlıklarımı, çalışmalarımı sunmak üzere bir beyan hazırladım. Bu beyan, çok geniş bir beyandı. Bu beyanın süzülmüş, biraz kısaltılmış halini derleyerek bir kitap yayınlamak istedim. Madem yargılandığım davada sesimin çıkması, sözlerimin duyulması istenmiyor, o zaman söyleyeceklerimi yurttaşlarıma yazılı olarak sunmak istedim.
“Kitabıma bandrolü bile zar zor verdiler”
Gerçekten burayı iyi dinleyiniz. Kıymetli halkım, bunları iyi okuyunuz lütfen. Bir yayıneviyle anlaşıldı. Bandrolleri alındı. Bandrolü bile zar zor verdiler. Bandrol alım süreci bile günlerce beklenince sordum dedim ki böyle bir süreç midir? Hayır, böyle değildir dediler. Bandrolü bile zar zor verdiler.
Gerçekten enteresan bir süreç yaşıyorum. Yani benim yaşadıklarımın çeşitliliği ve içerikleri her biri tarihe bir nottur. Beni niye bu kadar seviyor bu şahıs ben anlamadım.
Tabii sözlerimin duyulması istenmiyor. Madem böyle bir engel var, söyleyeceklerim yurttaşlara gitsin diye istediğim bu süreç bir şekilde bandroller de alınıp matbaaya ulaştı. Tam baskı makineleri çalışmaya başladığında matbaadan garip bir haber geldi.
“16 polis, ‘Siz durun, bir bekleyin’ demiş; ellerinde karar marar yok”
Matbaayı 16 polis basmış. 16 polis, ‘Siz durun, bir bekleyin’ demiş. Ellerinde karar marar yok. Gerekçe yok. Basımı durduruyorlar ve gidiyorlar. Haber bize geldi, ‘Allah Allah, ne oluyor acaba?’ Yani nedir anlamaya çalışıyoruz, haberi bana getiren hukukçular da anlamıyor. Acaba böyle mi oluyor bu işler, yani artık bu hale mi geldik diye düşündük.
Matbaa, haklı olarak devletle karşı karşıya gelmek istemediği için doğal olarak durdu. Biz de beklemeye başladık, bir hafta da böyle bekledik. Sonra nihayet bir yasaklama kararı tebliğ edildi matbaaya, tam bir hafta sonra. Tam bir hafta sonra. Kitabın yasaklanma hikayesinin ayrıntılarını burada ilk kez anlatıyorum, ilk kez. Ne bir yere yazdım, ne anlattım. Gerçekten ibretlik. Güdümlü yargının kendini ne hale düşürdüğünün, trajik, aynı zamanda utanç verici bir hikayesidir bu. Tarihi mutlaka bu savcı, yargıçların adlarını arşive kaydetmiştir.
Şimdi anlatacaklarım, avukatlarım savcılık dosyasına erişime, dosyasına erişim sağlayınca ortaya çıktı, onu da söyleyeyim. Yani kulaktan kulağa bir şey sizinle paylaşmıyorum. Polis sözde kendi bölgesinde gezerken, tesadüf o ya tam da benim kitabımın basılmaya başlandığı gün, tam da o matbaaya, ‘Usulsüz ve bandrolsüz kitap basıldığı’ bilgisini alıyor. Ussulsüz ve bandrolsüz… Burayı iyi dinleyin lütfen. Herkesin anlayacağı dilde anlatıyorum.
“Neden görevli Fikri ve Sınai Haklar Soruşturma Bürosu aranmıyor belli değil”
Matbaa, Türkiye’nin en büyük, en saygın matbaalarından birisi. Yani orası bandrolsüz bir kitap zaten basmaz. 25 Ağustos 2026 günü, saat 17.45’te. Bu sözde istihbarat üzerine polis savcılığı arayıp bilgi veriyor. Tutanak var. Oradan okuduk. Konu bandrolsüz kitap ama aranan savcı çok enteresan, Terör ve Örgütlü Suçlar Bürosu savcısı Oğuzhan Aşar. Neden görevli Fikri ve Sınai Haklar Soruşturma Bürosu aranmıyor belli değil. Çünkü muhatap orası.
“Savcı matbaada gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında arama yapılması için talimat veriyor”
Savcı, hemen talimat veriyor. Matbaada gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında arama yapılmasına. Nereden nereye gelmişiz. Söz konusu kitap ve bandrollerden dört adet numune alınmasına, geri kalan kitapların ve bandrollerin iş yeri yetkilisine yediemin şartıyla teslim edilmesine. Konu o kadar acil ki mahkemeden istenmesine bile lüzum görülmüyor. Doğrudan savcılık veriyor kararı. Doğrudan savcılık arama kararını veriyor. Kararın verildiği 25 Ağustos 2026 saat 17.00. Yani polisin kaynağı belirsiz istihbaratı tutanağa geçirmesinden 5 dakika sonra her kanaat yerli yerine oturtuluyor. Nasıl bir kanaatse. Şaşırmamak mümkün değil. Nasıl bir hız. Konu Ekrem İmamoğlu olduğunda yargıdaki müthiş hıza kimsenin yetişmesi mümkün değil.
“Tutanakta belirli bir kitaptan söz edilmiyor, kötülüğü bile ellerine yüzlerine bulaştırmışlar”
Savcılık diyor ki söz konusu kitap. Hangi söz konusu kitap? Polisin öyle bir bildirimi yok ki. Polisin bildirimi yok bu arada. Söz konusu kitap diyor, polis öyle bir bilgi vermemiş. Söz konusu kitap, böyle bir şeyle başlıyor. Bandrolsüz, usulsüz kitap basılıyordu. Hayda, bandrolsüz, usulsüz kitap. Tutanakta belirli bir kitaptan söz edilmiyor. Kaç kitap, hangi kitaplar bandrolsüz basılıyor? Araştırılacak konu bu. Ama savcı bey asla bunlarla ilgili değil. Kendisi sadece söz konusu kitabın peşinde. Bandrolsüz kitap falan uçtu, söz konusu kitap! Kötülüğü bile ellerine yüzlerine bulaştırmışlar.
“Olmayan bandrollerin toplanmasına mı karar vermiş savcı?”
Gelen bilgi ne? Bandrolsüz kitap basılıyor. Savcı ne karar veriyor? Söz konusu kitapla birlikte bandrollerden de örnek alınmasına. Bandrolsüz kitap için gidiliyor ama söz konusu kitap ve bandrollerden örnek alınmasına. Hani bandrolsüz basım yapılıyordu? Olmayan bandrollerin toplanmasına mı karar vermiş savcı?
“Canımızı emanet ettiğimiz, güvenliğimizi emanet ettiğimiz o kurumların adına utanç duyuyorum”
Polis tabii savcının emrini yerine getiriyor. Ben 19 Mart’tan bu yana gerçekten çok çok sevdiğim emniyet güçlerinin, jandarmamızın, polisimizin bu düştüğü duruma o kadar üzülüyorum ki. O canım kurumun adına utanç duyuyorum. Bakın çok net söylüyorum. O canım kurumların, güven duyduğumuz, canımızı emanet ettiğimiz, güvenliğimizi emanet ettiğimiz o kurumların adına utanç duyuyorum. Onları bu duruma düşürenleri de kınıyorum. Polisimiz ve jandarmamızı bu duruma düşürenleri de kınıyorum.
Polis tabii savcının emrini yerine getiriyor ve bu benim sorgu metnimin derlenmesinden olan kitapmış. İnanılmaz bir rastlantı. Koskoca İstanbul’da matbaada bandrolsüz kitap basılıyormuş, o da benim bandrolleri yasaya uygun olarak temin edilmiş, o gün basımda, basılmaya başlanmış kitap! Nereden öğreniyoruz bunu? Polisin savcıya verdiği bilgiden.
Bu arada arama kararına gerekçe olarak gösterilen bandrolsüz kitap yalanı da bir daha dile getirilmiyor. Yani bandrolsüz kitap yalanıyla oraya gidiliyor ama dakikalar içinde bir anda bandrolsüz kitap uçuyor, söz konusu kitap geliyor; o da Ekrem İmamoğlu’nun bandrollerini aldığı kitap!
“Arama kararına gerekçe olarak gösterilen bandrolsüz kitap yalanı bir daha dile getirilmiyor”
Polisin savcıya verdiği bilgiden bunların hepsini öğreniyoruz. Arama kararına gerekçe olarak gösterilen bandrolsüz kitap yalanı da bir daha dile getirilmiyor. Zira polis matbaada yasal olarak temin edilmiş, kitaplara yapıştırılmak üzere hazır vaziyette 22 bin adet bandrol bulunuyor; çünkü bandrol resmî olarak alınmış.
“Bandroller bulununca derhal soruşturma konusu değişti ve gerçek artık gizlenemez oldu”
Burada da bitmiyor ama. Bu kez savcılık polise diyor ki: ‘Kitabı inceleyin, bana bilgi verin.’ Soruşturma konusu birden kitabın içeriğine dönüyor. Nereden nereye geldik! Güya bandrolsüz kitap basılıyordu. Görevi olmadığı halde terör savcısı konuyu alıyor. Görevi değil! ‘Gidin, arama yapın, delil toplayın’ demiş. Bandroller bulununca derhal soruşturma konusu değişti ve gerçek artık gizlenemez oldu. Aslında aranan delil benim kitabımdı ve yok edilmek için aranıyordu ve kitabımdan korktular! Böyle bir şey olabilir mi ya?
Çünkü o kitap düzmece bir davanın iç yüzünü ortaya koyuyordu. Hukuk görünümlü bir siyasi zorbalığı kanıtlıyordu. Savcılık hemen yeni talimat verdi: Kitabın dijital örneğine, ozalit baskısına, kitabın kapağından dört örneğe, basılmış sayfalarından dört örneğe, dört bandrole el konulmasına ve nihayet kitabın el konulan dijital halinin incelenmesinin yapılarak rapor tanzim edilmesine…
Bak bak! Dakikalar içindeki akış… Bunu en iyi hukukçular anlar yani; ben bile tam kavrayamıyorum hâlâ. En iyi siz hukukçular bunu anlarsınız. Farkında mısınız? Bandrolsüz kitaptan, sessizce içeriği suç oluşturan kitaba geçtik. Gerçi o durumda da Basın Savcılığı görevli ama bizim terör savcımızı kimse durduramıyor! Öyle bir talimat almış ki kimse durduramıyor, paldır küldür gidiyor yani. Fakat savcımız bu arada okumaya da üşeniyor. Belki birisi ki o da hayatında hiç kitap okumamış olabilir. Ve kitap okuma işini de polise veriyor.
“Yemiyor içmiyor benim gariban polisim, 340 sayfa kitabı sabaha kadar okuyup 15 sayfalık tutanak tutuyor”
Tarih 25 Ağustos 2026, saat 20.00. Polis bu emri alıyor, gerçekten yemiyor içmiyor benim garip gariban polisim, 340 sayfa kitabı sabaha kadar okuyup, 15 sayfalık bir tutanak tutuyor. Artık sabah oldu; 26 Ağustos 2026, saat 05.45. Bunları hep tutanaklardan biliyoruz.
Tutanak dediğim, polisin kitaptan yaptığı alıntılar. Hiçbirinde ne şiddet, ne kin, ne nefret, ne de herhangi bir suç var. Ya benim yüzüme bakın; bende kin, nefret olur mu ya? Bende şiddet olur mu? Bu ülkede kin, nefret, şiddet dendiğinde kim aklınıza geliyor? dediğimde ben yüzde 90’ın aklından geçeni ben biliyorum.
Ama ben gelmem insanların aklına; kendimi biliyorum. Ama önemli değil, kafaya koymuşlar, kitap yasaklanacak. Savcılık, sulh ceza hakimliğine şu talebi yolluyor. Bu arada benim bir sunumum var, söylediğimde ona geçiş olabilirse ilk sayfada bunu göstermek istiyorum çünkü orada aslında Cumhuriyet Başsavcılığı’nın evrakları var ama sadece ben gösterip geçeceğim yani orada evrak tutmak adına değil, sıralı şekilde aktarıp gösterirsek sevinirim. İlki ile başlamış olalım.
Evet, kitap bu, kapağı bu. Yandaki de aslında savcılığın tuttuğu tutanakların şeyleri yani yazıların ekleri:
‘Ele geçirilen ve yazarı Ekrem İmamoğlu olduğu anlaşılan’ savcılığın yazısını okuyorum, ‘Millet Şahidimdir’ isimli kitap ile kitaba ilişkin dijital ve basılı materyaller üzerinde yapılan ilk incelemede eserin içeriğinde yer alan bazı ifadelerin Cumhurbaşkanı’na, yargı teşkilatına, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ne ve kamu görevlilerine yönelik aşağılayıcı ve küçük düşürücü nitelikte olduğu, bununla birlikte bazı ifadelerin ise toplum içerisinde farklı görüş, inanç veya düşüncelere sahip kesimler arasında ayrışma ve gerilimi artırabilecek, bu suretle kamu düzeni ve kamu barışını bozabilecek ve suç işlenmesine elverişli bir ortamın oluşmasına neden olabilecek mahiyette olduğu değerlendirilmiş olup…’
“Cumhurbaşkanı’na, kamu görevlilerine veya hükümete hakaret etmek kitap yasaklatmanın gerekçesi olamazmış, zaten bunlar kitapta yok”
Kapatabiliriz. Bizim yasalarımızda bir kitabın satışına yasak konabilmesi için sınırlı sayıda suç sayılmıştır. Hakaretin hiçbir türü bunlardan biri değildir. Ben de bu detayları hukukçumdan dinledim, onu da söyleyeyim yani. Niye bunu söylüyorum? Yani hassas bir şekilde kitabı yazdım. Bir suça da vesile olmasın diye çok titiz davrandım. Yani Cumhurbaşkanı’na, kamu görevlilerine veya hükümete hakaret etmek kitap yasaklatmanın gerekçesi olamazmış. Bunlar zaten kitapta da yok ama olsa bile yasaklama sebebi değil.
Peki savcı ne yapmış? Güya kitabım halkı kin ve düşmanlığa tahrik içeren mahiyetteymiş ve üstelik bu, kamu düzeni ve kamu barışını bozabilecek, suç işlenmesine elverişli bir ortam oluşturabilecekmiş. Vallahi ben bu kalemi, casusluk iddianamesindeki iddianameden, üzüm iddianameden bu kalemi biliyorum. Diyorum ya bunların hepsi aynı kalemden çıkmış. Aynı kalem. Kalemtıraşları bile aynıdır. Buna göre yasaklama istedi savcı ve tabii savcıların her talebini talimat sayan bir sulh ceza hakimi, bu talebi kabul etti. Kitapta bu anlama gelecek tek bir sözcük bile yok ama bu savcıyı, bu hakimi gerçeğe, hukuka aykırı hareket etmekten alıkoyacak hiçbir şey kalmadı. Böylece sorgu metnim kitap olmaktan da uzaklaştırıldı. Kitabıma bile ceza verdiler. Ona bile yasak getirdiler.
“Cumhurbaşkanı bombadan tesirli kitaplar olabileceğini, bu nedenle kitabın yasaklanabilen bir şey olduğunu düşündüğünü daha önce dile getirdi”
Bu kitabı tamamen hukuk dışı müdahaleler yüzünden ne ben görebildim ne de siz görebildiniz. Yargının yasa dışı işlem ve kararlarıyla da bugüne geldik. Cumhurbaşkanı’nın kitaplarla ilgili fikrini biliyorsunuz. Bombadan tesirli kitaplar olabileceğini, bu nedenle kitabın yasaklanabilen bir şey olduğunu düşündüğünü daha önce dile getirdi. Oysa bomba şiddettir, kitap düşüncedir. Kitap eğer bomba yapmayı tarif etmiyorsa, bir yerleri bombalamayı tasarlamıyorsa, insanları öldürmeyi teşvik etmiyorsa bombayla eşitlenemez. Ve benim kitabımda da bomba tarifi olmadığına aziz ve kıymetli milletim emin olabilir. Öyle bir şey yok yani benim kitabımda.
Buna rağmen kitabımı yasakladılar çünkü bu davanın amacı benim yargılanmam ve gerçeklerin ortaya çıkması değildir. Bu tamamen siyasi bir davadır ve amacı beni siyaseten ortadan kaldırmak, milli iradeyi güdümlü yargı elinde şekillendirmektir.
Sadece yargılama ve kitabın yasaklanması sürecinde kendimi ifade etme hakkımın nasıl engellendiğini size anlatmak istedim. Yapılanlara açıklayacak hiçbir hukuki gerekçe bulamazsınız. Çünkü mesele sadece ve sadece siyasidir. Üstelik söz konusu olan siyasetin en çirkin, en kirli, en zorba halidir. Evet, bu bir siyasi davadır ve ancak siyasi çerçeve içerisine doğru yerleştirilirse anlaşılabilir. Bu dava ancak siyasi mahiyeti görülür ve anlaşılırsa hukuki, adil bir karara bağlanır. Bu nedenle ben bunu yapacağım.
“Bu dosya gökten zembille inmedi; bu dosya bir düzenin ürünüdür”
Bu davanın gerçek yüzünün daha net görülebilmesi için, davayı doğuran iklimi, bu ülkenin bugün nereye getirildiğini anlatacağım. Çünkü bu dosya, gökten zembille inmedi. Bu dosya, bir düzenin ürünüdür. Bir sistemin ürünüdür. Bu düzeni anlatmadan bu iddianameyi anlatamayız.
Normal şartlar altında 4 ay çok uzun süre değildir. İktidarın müdahaleleriyle ülkemiz her gün yeni bir krize uyanmasa, 4 ay derken savunma yapamadığım günden bugüne geçen kısımdan bahsediyorum, 4 ay. Bugün burada sizinle ve milletimizle 4 ay önce yapacağım konuşmayı yapabilirdim. Ama aradan geçen sürede ülkemizi, milletimizi, cumhuriyetimizi korkunç tehlikelere sürükleyen gelişmeleri yaşadık, yaşamaya ne yazık ki devam ediyoruz.
“Gerçekleri dile getirmeme hiçbir güç engel olamaz, olamayacak”
Konuşmama başlamadan önce şunu da hatırlatmak isterim. Ne yaparsanız yapın. Benim sözümü yasaklayamaz kimse. Bu salonda beni hiç konuşturmasalar da yazdıklarımı yasaklasalar da ben sözümü milletime ulaştırırım. Gerçekleri dile getirmeme hiçbir güç engel olamaz, olamayacak. Hiçbir zorbalık beni yolumdan alıkoyamadı, koyamayacak.
Sevgili milletim; önce ülkenin haline bakmak zorundayız. Nereden geldiğimize, nereye getirildiğimize ve bu yolun nerede kimler tarafından kesildiğine bakacağız. Bugünü yalnız bugünün olaylarıyla anlamamız mümkün değildir. Bu ülkenin tarihi, bütün eksiklikleriyle, acılarıyla bir milletin kendi kaderine sahip çıkma mücadelesinin tarihidir. Bu mücadele, dört şey için verilmiştir. Egemenlik millete ait olsun diye. Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ilkesiyle yaşayalım diye. Yurttaşlar kanun önünde eşit olsun diye. Her yurttaş kanun önünde eşit olsun diye. Malına, mülküne, kıdemine, makamına bakmaksızın. İnsanlar düşüncesinden, inancından, kimliğinden, etnik kökeninden dolayı korkmadan, çekinmeden eşit ve hür yaşasın diye. Çalışan emeğinin karşılığını alsın, çocuğuna da kendinden daha iyi bir hayat bırakabilsin diye.
Tabii bir haftada milyarları fon vurgunundan götürenlerden bahsetmiyorum. Millet egemenliği, eşit yurttaşlık, özgürlük ve refah; bu uzun yürüyüşün dört büyük hedefidir. Millet egemenliği, eşit yurttaşlık, özgürlük ve refah. Bu yürüyüşte yükü yalnızca milletin yöneticileri, temsilcileri taşımaz. Tarlada çalışanlar -Ben tarlada büyüdüm, tütün tarlasında. Anneciğim burada. Tütün tarlasında 9-10 tane ineği vardı, tütün tarlasındaydı, ben de onun yanındaydım. Bağı bahçesi vardı. Ben tarlada çalışanı bilirim. Fabrikada imalatımız vardı, emekçilerin yanında ben de çalıştım, onları da bilirim. Madende alın teri dökenler, esnaflar, esnaf çocuğuyum, onu da bilirim. Memurlar, onları da tanıdım, 12 senedir onların hakkını savunuyorum, sendika hakkını savunuyorum, onları da bilirim. Girişimciler; girişimciyim, iş insanıyım, onları da tanırım, bilirim. Kadınlar, gençler, onlar taşıdı bu ülkeyi. Hakkını arayan, örgütlenen, itiraz eden herkes bu yolculuğun ağır yükünü taşıdı, taşıyacak.
Tarihimize baktığımızda kanunu esasiyle başlayan Anayasa arayışı 1908’de yeniden açılan Meclis, 1920’de Ankara’da kurulan Büyük Millet Meclisi, 1923’te Cumhuriyet, 1946’da çok partili hayat, 1950’de iktidarın sandıkla değişmesi ve 61 sonrası sosyal devletin ve emeğin, örgütlenme hakkının ilk kez anayasaya yazılması bunlar birbirinden kopuk dönemler değil, birbirini takip eden silsileler, mücadeleler. Aynı iradenin farklı aşamalarıdır.
Cumhuriyetin kurucu iddiası yalnız siyasi değildi, toplumsaldı. Okuma yazma bilmeyen bir köylü ülkesinde alfabe değişti, okullar açıldı. 1926-27 doğumlu dedem, benim ailemde ilk okuma yazmayı öğrenen kişidir. Cumhuriyet öğretti bize. Kadınlar, seçme ve seçilme hakkını Avrupa’nın birçok ülkesinden önce kazandı. Köy enstitülerinde köy çocukları öğretmen oldu. Hem kitap okumayı hem toprağı işlemeyi öğrendi, öğretti. Hiçbir sanayisi olmayan bir ülkede devlet fabrikaları kuruldu. Nazilli’de basma, Karabük’te demir çelik fabrikası açıldı. O fabrikalar yalnız kumaş ve demir üretmedi, işçi üretti, mühendis üretti. Kasabaya hastane, kreş, kütüphane, sinema getirdi. Kamusal alanın ne demek olduğunu bu ülke o fabrikaların etrafında öğrendi.
Cumhuriyetin söylediği şey şuydu: Bu ülkenin zenginliği bir avuç insanın değil, hepimizindir. Doğduğum köy, ailenin geliri, sosyal kimliğin, kaderin olmayacak, devlet en zayıfın yanında duracak. İşte kırk haneli bir köyden gelip İstanbul’da büyükşehir belediye başkanı olmak, 15,5 milyon yurttaşın oyuyla Türkiye Cumhurbaşkanlığına aday olarak millet tarafından gösterilmek tam da işte bu Cumhuriyetin eseridir. Bu iddia her zaman tam olarak gerçekleştirilmedi. Eksiklerimiz oldu, haksızlıklar oldu, dışarıda bırakılanlar oldu. Ama Cumhuriyetin yönü buydu. Artık hiçbir yurttaş tebaa değildi, özgürdü, eşitti, yurttaştı.
“Müdahale edenler, gasp etmeye çalışanlar, seçimi iptal ettirenler oldu ama millet hakkını kimseye devretmedi”
Bu yol dümdüz ilerlemedi, darbeler gördük, vesayetler gördük, partiler kapatıldı, seçilmiş siyasetçiler yasaklandı, sendikalar susturuldu, insanlar düşüncelerinden, kimliklerinden, inançlarından dolayı ağır bedeller ödedi. Ama bütün kesintilere rağmen millet yürüyüşünü durdurmaya çalışanları eninde sonunda yendi. Bu milletin basireti 200 yıllık demokrasi sandık geleneğinin o ruhuyla başardı. Egemenlik hakkını kimseye devretmedi. Müdahale edenler oldu, gasp etmeye çalışanlar oldu, seçimi iptal ettirenler oldu ama millet hakkını kimseye devretmedi.
Devletin karşısında yalnızca görevleri olan, hakkını talep edemeyen bir teba olmayı asla kabul etmedim, etmem. Hür yaşadım, hür yaşayacağım. Hakkımdan vazgeçmedim.
Cumhuriyet, bu yürüyüşün en büyük sıçramasıdır. Egemenliğin sahibini tayin eder Cumhuriyet. Millet, egemenliğin sahibi millet. Devleti bir kişinin, bir ailenin, bir zümrenin mülkü olmaktan çıkarttı. Yurttaşlığı eşitlik üzerine kurdu. Devletin bir kişinin, bir ailenin, bir zümrenin mülkü olma anlayışını gömdü, bitti o. Kimse oradan bir şey canlandıramaz, çıkaramaz. Demokrasi ise o egemenliği kullanabilmesinin tek yoludur. Çünkü egemenlik milletindir. Ama egemenlik milletindir demek yetmez. Milletin o egemenliği kullanabileceği yollar da açık olmalıdır. Eksiğimiz çok fazla.
“Millet egemenliğinin gerçek ölçüsü iktidarın nasıl seçildiği değil, iktidarın millet tarafından değiştirilip değiştirilemediğidir”
Seçim tam da bunun için vardır. Meclis bunun için vardır. Bağımsız mahkeme, özgür basın, sendika bunun için vardır. Siyasi partiler, sivil toplum, muhalefet bunun için vardır. Hiçbiri siyasetçilerin ayrıcalığı değildir. Hepsi vatandaşın hakkını korumak için vardır. Ve şunu altını çiziyorum. Millet egemenliğinin gerçek ölçüsü, iktidarın nasıl seçildiği değildir. İktidarın millet tarafından değiştirilip değiştirilemediğidir. Bakın tekrar ediyorum, millet egemenliğinin gerçek ölçüsü iktidarın nasıl seçildiği değildir. İktidarın millet tarafından hakkı sahibi olan, makamı sahibi olan, devletin sahibi olan millet tarafından değiştirilip, değiştirilemediğidir. Bu millet istediğini seçer. Değiştiremediğiniz bir iktidarı zaten asla denetleyemezsiniz. Size ait değildir. İşte bugün oluşan tablo, vurgun düzeni, tam da bu seviyede bir ülke pozisyonunu bize göstermektedir.
